آیا مهریه شامل مالیات میشود؟
بر اساس قوانین مالیاتی و حقوقی ایران در سال ۲۰۲۶، مهریه به عنوان یک حق ناشی از عقد نکاح، مشمول مالیات بر درآمد یا مالیات بر ثروت نمیشود. با وجود شایعات فراوان در فضای مجازی، طبق ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه اعم از نقد، سکه یا ملک، از پرداخت مالیات معاف است و زوجه الزامی به پرداخت درصدی از آن به سازمان امور مالیاتی ندارد.
خلاصه پاسخ این است که مهریه در نظام حقوقی ایران تحت هیچ عنوان قانونی مشمول مالیات نمیشود. تنها هزینهای که زوجه در فرآیند مطالبه مهریه با آن روبرو است، حقالاجرای ثبت یا هزینه دادرسی دادگاه است. بنابراین، انتقال مالکیت سکه یا ملک از زوج به زوجه بابت مهریه، معاف از مالیات نقل و انتقال و مالیات بر درآمد اتفاقی است.
ماهیت حقوقی مهریه و معافیت قانونی آن
برای درک اینکه چرا مهریه مشمول مالیات نمیشود، باید به ماهیت آن در فقه و قانون مدنی نگاه کرد. مهریه مالی است که به موجب عقد نکاح، مالکیت آن به زن منتقل میشود و این انتقال، یک معامله تجاری یا کسب درآمد محسوب نمیشود. در حقوق ایران، مالیات بر درآمدهایی وضع میشود که ناشی از فعالیتهای اقتصادی یا نقل و انتقالات سرمایهای سودآور باشد. از آنجا که مهریه جنبه حمایتی و نحلهای دارد، قانونگذار در ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم صراحتاً آن را در کنار مواردی مانند جهیزیه و جوایز علمی، از پرداخت مالیات معاف کرده است. این معافیت شامل تمامی انواع مهریه، از جمله سکه بهار آزادی، وجه نقد، اموال منقول مانند خودرو و اموال غیرمنقول مانند آپارتمان میشود. حتی اگر مقدار مهریه بسیار بالا باشد، باز هم اصل معافیت پابرجا است، هرچند ممکن است در مراحل ثبت رسمی نکاح، هزینههای ثبتی بر اساس تعرفههای روز محاسبه شود که این هزینهها با مفهوم مالیات متفاوت هستند.
تفاوت مالیات با حقالاجرا و هزینه دادرسی در مطالبه مهریه
بسیاری از افراد هزینههای دولتی مربوط به وصول مهریه را با مالیات اشتباه میگیرند. هنگامی که یک زن برای به اجرا گذاشتن مهریه خود به دفترخانه رسمی یا اداره ثبت مراجعه میکند، باید مبلغی تحت عنوان «حقالاجرا» پرداخت کند. همچنین اگر پرونده به دادگاه ارجاع شود، «هزینه دادرسی» (که معمولاً ۳.۵ درصد ارزش خواسته است) دریافت میشود. این مبالغ، مالیات بر خودِ مالِ مهریه نیستند، بلکه هزینه خدمات قضایی و اداری ارائه شده توسط دولت محسوب میشوند. در صورتی که زوجه توانایی مالی پرداخت این هزینههای اولیه را نداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را مطرح کند. در این میان، مشورت با یک وکیل مهریه در تهران میتواند مسیر قانونی را شفاف کرده و از اتلاف وقت در راهروهای دادگاه جلوگیری کند. باید توجه داشت که در نهایت، این هزینهها بر عهده زوج (زوج مدیون) خواهد بود و پس از محکومیت، باید علاوه بر مهریه، خسارات دادرسی را نیز به زوجه بپردازد.
بررسی شایعات مالیات بر سکه در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
در سالهای اخیر، همزمان با نوسانات شدید قیمت طلا، شایعاتی مبنی بر وضع مالیات ۲۵ درصدی بر مهریه در بودجه سالانه منتشر شد. واقعیت این است که دولتها برای کنترل مهریههای سنگین، طرحهایی نظیر «حق ثبت مهریه» را پیشنهاد دادهاند که بر اساس آن، افرادی که مهریه را بالاتر از حد متعارف (مثلاً ۱۱۰ سکه) تعیین میکنند، در زمان عقد باید مبلغی را به صندوق دولت واریز کنند. اما این قانون به معنای مالیات بر دریافت مهریه توسط زن نیست، بلکه یک نوع بازدارندگی در زمان تعیین مهریه است. تا به امروز، هیچ قانونی مبنی بر کسر مالیات از سکههایی که زوجه دریافت میکند، تصویب نشده است. اگر در این زمینه با چالشهای ثبتی یا توقیف اموال روبرو هستید، وکیل پایه یک دادگستری صادق خواجوی میتواند با تکیه بر تجربه خود در پروندههای پیچیده خانواده، راهکارهای قانونی دقیقی ارائه دهد. لازم به ذکر است که مالیات بر عایدی سرمایه نیز که در مجلس مطرح شده، در حال حاضر استثنائات مشخصی برای نقل و انتقالات قهری و مهریه دارد تا حقوق خانواده آسیب نبیند.
وضعیت مالیات بر انتقال ملک به عنوان مهریه
یکی از سوالات تخصصی این است که اگر مهریه یک ملک (آپارتمان یا زمین) باشد، آیا زمان انتقال سند در دفترخانه، مالیات نقل و انتقال ملک دریافت میشود؟ طبق بخشنامههای سازمان امور مالیاتی، انتقال املاک بابت مهریه مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی نمیشود. با این حال، هزینههای مربوط به حقالثبت و حقالتحریر دفترخانه همچنان به قوت خود باقی است. همچنین اگر زوجه پس از مالکیت ملک، قصد فروش آن به شخص ثالث را داشته باشد، در آن مرحله مشمول قوانین عمومی مالیات بر نقل و انتقال املاک خواهد بود. نکته مهم اینجاست که معافیت مهریه تنها محدود به مرحله دریافت آن از همسر است. در واقع، دولت به مهریه به عنوان یک منبع درآمدی برای خزانه نگاه نمیکند، بلکه آن را ابزاری برای تامین امنیت مالی زن پس از انحلال نکاح یا در طول زندگی مشترک میداند. برای اطمینان از تنظیم صحیح اجرائیه و جلوگیری از تضییع حقوق، همکاری با مجموعه وکیل تهران میتواند تضمینکننده اجرای صحیح تشریفات قانونی باشد.
پیشنهاد مطالعه: آیا زندان برای مهریه کماکان وجود دارد؟
سوالات متداول
آیا در سال ۱۴۰۴ یا ۲۰۲۶ قانون جدیدی برای مالیات مهریه تصویب شده است؟
خیر، تا کنون هیچ قانونی مبنی بر اخذ مالیات از مهریه تصویب نشده است. تنها مبحث مطرح شده، «حق ثبت» برای مهریههای غیرمتعارف در زمان عقد است که با مالیات بر درآمد متفاوت بوده و هنوز به صورت یک قانون مالیاتی بر کل مهریهها اجرا نمیشود.
اگر مهریه به صورت سکه دریافت شود، مالیات بر سکه به آن تعلق میگیرد؟
خیر، مالیات بر سکه معمولاً مربوط به خریداران سکه از بانک مرکزی در حجم بالا است. دریافت سکه بابت مهریه، مشمول مالیات بر عایدی سرمایه یا مالیات بر درآمد نمیشود و زوجه تمام سکهها را بدون کسر مالیات دریافت میکند.
آیا برای اجرای مهریه از طریق اداره ثبت باید مالیات پرداخت کرد؟
خیر، آنچه در اداره ثبت پرداخت میشود «حقالاجرا» نام دارد که معادل ۵ درصد مبلغ مهریه است. این مبلغ مالیات نیست، بلکه هزینه عملیات اجرایی است که در نهایت از زوج وصول میشود، هرچند زوجه ممکن است در ابتدا ملزم به واریز آن باشد.
آیا انتقال خودرو بابت مهریه مشمول مالیات نقل و انتقال است؟
انتقال خودرو بابت مهریه از مالیات بر درآمد معاف است، اما هزینههای تعویض پلاک و مالیاتهای فصلی خودرو که بر عهده مالک است، طبق روال قانونی باید تسویه شود تا سند به نام زوجه منتقل گردد.
تکلیف مالیات بر ارث مهریه چیست؟
اگر زوجه فوت کند و ورثه او بخواهند مهریه را از زوج مطالبه کنند، این مال جزو ماترک متوفی محسوب شده و طبق قوانین مالیات بر ارث، پس از کسر معافیتها، ممکن است مشمول مالیات بر ارث شود. اما در زمان حیات زوجه، مالیاتی وجود ندارد.
اگر مرد اقساط مهریه را ندهد، حکم جلب صادر میشود؟